Termowizja w myślistwie przeszła w ciągu kilku lat drogę od niszowego dodatku do podstawowego narzędzia obserwacji. Coraz więcej myśliwych używa jej do wykrywania zwierzyny w trudnych warunkach - we mgle, w gęstym lesie, o zmierzchu, w wysokiej trawie. Termowizor pozwala dostrzec zwierzę, którego ludzkie oko nie widzi, a klasyczna optyka dzienna gubi w tle.

Wybór konkretnego urządzenia bywa jednak trudny. Na rynku są trzy podstawowe typy: monokular, lornetka termowizyjna i urządzenia multispektralne. Każde ma inne zastosowanie i inne ograniczenia.

Zanim zaczniesz porównywać modele

Termowizor do obserwacji to urządzenie, które trzyma się w ręce. To warto podkreślić na samym początku, bo wokół tego tematu narosło sporo nieporozumień. Termowizji do obserwacji nie używa się do celowania ani do oddawania strzału. Do tego służą osobne urządzenia - celownicze urządzenia termowizyjne i noktowizyjne, które podlegają odrębnym przepisom.

Urządzenie termowizyjne do obserwacji ma natomiast sens jako narzędzie do:

  • wykrywania zwierzyny w warunkach ograniczonej widoczności,
  • obserwacji zachowań zwierząt z dystansu,
  • oceny stanu zwierzyny przed podjęciem decyzji o polowaniu,
  • monitorowania terenu pod kątem obecności ludzi, psów, pojazdów,
  • bezpieczeństwa - sprawdzenia, czy w kierunku strzału nie ma innych osób.

Przepisy dotyczące urządzeń celowniczych zmieniają się. Stan prawny należy każdorazowo weryfikować przed polowaniem w aktualnym brzmieniu rozporządzenia oraz z zasadami obowiązującymi w danym obwodzie łowieckim.

Monokular termowizyjny - najprostszy wybór

Monokular to urządzenie z jednym okularem, które trzyma się w jednej ręce i przykłada do oka. Jest najprostszym typem termowizora i najczęściej wybieranym przez myśliwych zaczynających przygodę z termowizją.

Zalety monokularu:

  • Najniższa cena z trzech typów - zwykle 2000-6000 zł
  • Mała waga - 300-500 g
  • Kompaktowe wymiary - mieści się w kieszeni kurtki
  • Prosta obsługa - jedno oko, jeden przycisk, jedno pokrętło
  • Możliwość szybkiego użycia jedną ręką
  • Łatwy do schowania, gdy nie jest używany

Wady monokularu:

  • Obserwacja jednym okiem męczy przy dłuższym używaniu
  • Brak efektu głębi - obraz jest płaski
  • Trzeba zasłaniać drugie oko lub mrużyć, żeby nie rozpraszać uwagi

Monokular sprawdzi się u myśliwych, którzy używają termowizji doraźnie - do sprawdzenia, czy w krzakach coś jest, do szybkiego skanu terenu przed wyjściem z ambony, do wykrycia zwierzyny w gęstym terenie. Nie jest to urządzenie do długiej, spokojnej obserwacji.

Lornetka termowizyjna - komfort obserwacji

Lornetka termowizyjna ma dwa okulary i pozwala obserwować obuocznie. To jej główna przewaga nad monokularem - obserwacja obuoczna jest znacznie mniej męcząca, zwłaszcza gdy patrzymy przez urządzenie przez kilka minut lub dłużej.

Zalety lornetki termowizyjnej:

  • Obserwacja obuoczna - mniej męczy wzrok
  • Lepszy efekt głębi - obraz jest bardziej przestrzenny
  • Wygodniejsza przy długiej obserwacji
  • Stabilniejsze trzymanie - dwie ręce na urządzeniu

Wady lornetki termowizyjnej:

  • Wyższa cena niż monokular - zwykle 6000-15000 zł
  • Większa waga - 700-1200 g
  • Większe wymiary - trudniej schować w kieszeni
  • Droższa eksploatacja - dwa tory optyczne zamiast jednego

Lornetka termowizyjna ma sens u myśliwych, którzy obserwują zwierzynę długo i regularnie - na przykład na zasiadkach przy zrębach, na ambonach o świcie, przy monitorowaniu żerowisk. Jest też wygodniejsza dla osób, które mają problem z jednym okiem lub noszą okulary.

Urządzenie multispektralne 3w1 - kilka kanałów w jednym

Urządzenia multispektralne to najnowsza kategoria. Łączą w jednym korpusie kilka kanałów obrazu - najczęściej termowizję, noktowizję i obraz dzienny. Użytkownik przełącza się między trybami w zależności od warunków i potrzeb.

Zalety urządzeń multispektralnych:

  • Jeden sprzęt zamiast kilku - termowizja, noktowizja i obraz dzienny w jednym
  • Możliwość dopasowania trybu do warunków
  • Tryb łączony - nakładanie obrazu termowizyjnego na dzienny
  • Coraz częściej z wbudowanym dalmierzem laserowym

Wady urządzeń multispektralnych:

  • Najwyższa cena - zwykle 12000-40000 zł
  • Największa waga i wymiary
  • Skomplikowana obsługa - trzeba poznać kilka trybów
  • Więcej elementów, które mogą się zepsuć
  • Najkrótszy czas pracy na baterii z trzech typów

Urządzenia multispektralne są wybierane przez myśliwych, którzy chcą mieć jeden uniwersalny sprzęt do obserwacji i cenią możliwość szybkiego przełączania trybów. Sens mają zwłaszcza u osób, które polują w różnych warunkach - raz w dzień, raz o zmierzchu, raz w nocy - i nie chcą nosić kilku urządzeń.

Który typ dla kogo

Nie ma jednego „najlepszego" typu termowizora do obserwacji. Są tylko typy dopasowane do konkretnych potrzeb.

  • Monokular - dla myśliwych, którzy chcą prostego, lekkiego urządzenia do doraźnej obserwacji. Dobry na start, dobry jako drugi sprzęt obok lornetki dziennej.
  • Lornetka termowizyjna - dla myśliwych, którzy dużo obserwują i chcą komfortu obuocznego patrzenia. Dobra na zasiadki, ambony, długie sesje obserwacyjne.
  • Multispektralne 3w1 - dla myśliwych, którzy chcą jeden uniwersalny sprzęt i polują w bardzo różnych warunkach. Dla tych, którzy nie chcą nosić kilku urządzeń.

Na co zwrócić uwagę przy zakupie

Rozdzielczość sensora. Najczęściej spotykane to 256x192, 384x288, 640x480 i 640x512. Im większa rozdzielczość, tym więcej szczegółów widać, ale też wyższa cena. Do obserwacji na dystansach do 300 metrów wystarczy 384x288. Do 500 metrów i więcej warto rozważyć 640x480.

Odległość detekcji. Producenci podają zwykle trzy wartości: detekcja (czy coś jest), rozpoznanie (jaki to kształt), identyfikacja (co to za zwierzę). Rzeczywista odległość identyfikacji jest zwykle 2-3 razy mniejsza niż podawana detekcja. Warto patrzeć na wartość identyfikacji, nie detekcji.

Częstotliwość odświeżania. Wyrażana w Hz. 25 Hz to minimum, 50 Hz to komfort, 60 Hz i więcej - bardzo płynny obraz. Przy obserwacji ruchomej zwierzyny wyższa częstotliwość ma znaczenie.

Wielkość piksela. Im mniejsza, tym lepiej - więcej szczegółów przy tej samej rozdzielczości. Standard to 12 mikronów, lepsze urządzenia mają 10 lub mniej.

NETD. Parametr określający czułość termowizyjną. Im niższy, tym lepiej. Standard to poniżej 40 mK, dobre urządzenia mają poniżej 25 mK.

Czas pracy na baterii. Minimum 4-5 godzin, dobre urządzenia 8-10 godzin. Warto sprawdzić, czy bateria jest wymienna, czy wbudowana.

Wodoszczelność. Urządzenie powinno mieć klasę IPX6 lub wyższą. To ochrona przed deszczem i wilgocią.

Gwarancja. Dobre marki dają 2-3 lata gwarancji, niektóre dłużej. Serwis w Polsce jest istotny - wysyłka do serwisu zagranicznego bywa kosztowna i długa.

Termowizja to narzędzie, które realnie zmienia sposób obserwacji w łowisku. Ale jak każde narzędzie, wymaga świadomego wyboru i zrozumienia ograniczeń. Warto zacząć od prostszego urządzenia, poznać jego możliwości i dopiero potem decydować o rozbudowie zestawu.